با برگزاری چهارمین دوره انتخابات عراق ، صدر توانست برای اولین بار ، در صدر جدول قرار بگیرد ولی برای تحلیل درست تر پیامدهای احتمالی این دوره از انتخابات ، نیاز است تا نکاتی بسیار مهم در این خصوص را مورد توجه قرار داد که در اکثر رسانه ها ، به آن توجه نمی شود.


1⃣ مقتدی صدر شگفتی ساز شده است : تقریبا در هیچ پیش بینی در هیچ یک از نهادهای منطقه ای و فرامنطقه ای ، پیش بینی نمی شد که ائتلاف سائرون به رهبری مقتدی صدر ، در رقابت انتخاباتی ، اول شود. طیف سیاسی نزدیک به صدر ، در انتخابات های پیش از این ، هرگز رای اول را بدست نیاورده بود. در این دوره از انتخابات هم ، بسیاری بر این عقیده بودند که حتی آرای طیف صدر ، افت خواهد کرد. برقراری دوستی نزدیک با عربستان ، ائتلاف با کمونیست ها ، شعارهای ضد ایرانی و تندروی هایی که از قبل وجود داشت ، عواملی بودند که ذهن تحلیلگران را از اول شدن "سائرون" دور نگه می داشت.


2⃣ فتح شکست نخورده بلکه شگفتی ساز شده است : با توجه به اظهارات ضد ایرانی اخیر صدر و پیروزی آن در انتخابات ، بسیاری چنین نتیجه گیری کردند که فتح و به تبع ایران ، در انتخابات عراق ، شکست خورده اند. اما این نوعی عملیات روانی و رسانه ای ضد محور مقاومت است. نباید از یاد برد که هادی العامری و ائتلاف آن ، به نسبت رقبا (نوری مالکی با دو دوره نخست وزیری ، العبادی با یک دوره ، صدر و حکیم با خاندانی متنفذ ) بسیار نا شناخته بودند. در بهترین حالت ، ظهور هادی العامری به عنوان یک شخصیت مطرح سیاسی در عراق را می توان از سال 2014 عنوان کرد. در همین راستا ، مقتدی صدر در یکی از اظهار نظرهای خود ضد فتح ، تاکید کرده بود : « شخصیت های فتح ، چیزی جز حضور در حشدالشعبی و مبارزه با داعش در تاریخ خود ندارند ». چنین ادعایی هرچند در نگاه اول ممکن است ، اشاره به ناکارآمدی اعضای فتح باشد اما غیرمستقیم ، اعترافی بر تازه وارد بودن اعضای این ائتلاف به سپهر سیاسی عراق است. با این اوصاف ، کسب جایگاه دوم در رقابت با غول های سیاسی ، نشان می دهد که فتح هم شگفتی ساز شده و به هیچ عنوان شکست نخورده است.


3⃣ پیروزی صدر شکننده است : هرچند سائرون اول شده ولی در مجموع ، کمتر از 300 هزار رای بیشتر از فتح کسب کرده است. پارلمان عراق 328 کرسی دارد و فتح تنها ، 7 کرسی کمتر از سائرون گرفته است. رقابت نزدیک میان دو ائتلاف اول را می توان در بغداد دید. در این شهر ، اختلاف رای فتح با سائرون ، تنها کمتر از 200 هزار رای بود.


4⃣ میزان مشارکت در انتخابات افت داشته است : در انتخابات 2014 ، میزان مشارکت در انتخابات ، 60% بود. اکنون با 14% افت ، این میزان ، به 44% رسیده است. به عبارت دیگر ، از 24 میلیون واجد شرایط رای دادن ، 11 میلیون نفر در انتخابات شرکت کردند. البته رسانه هایی همچون العربیه ، تلاش داشتند به منظور کدر تر کردن فضای سیاسی عراق ، میزان مشارکت را 32% عنوان کنند که دروغ بود. به هر حال میزان مشارکت مردم ، در این انتخابات پایین بوده است و این موضوع ، نمایانگر نا امیدی بخش بزرگی از عراقی ها از فرایندهای انتخاباتی است. البته در مورد این افت نباید فراموش کرد که درصد پایینی از آن ، نشات گرفته از آوارگی بخش بزرگی از رای دهندگان است که نتوانستند در انتخابات شرکت کنند. به همین بهانه بسیاری از طیف های نزدیک به امریکا و سعودی ، خواستار به تعویق انداختن انتخابات بوده اند تا آوارگان به شهر خود بازگردند.


5⃣ العبادی ، بازنده بزرگ انتخابات عراق است : ائتلاف نصر به رهبری نخست وزیر فعلی عراق ، با وجود آن که از کمک های مالی و سیاسی عربستان و امریکا برخوردار بود ، رسانه های داخلی عراق را در اختیار داشت و پیروزی بر داعش را به خود منتسب می کرد ، جایگاه سوم را در انتخابات کسب کرد. این ائتلاف تنها در یک استان توانست جابگاه اول را داشته باشد (نینوی). البته تفاوت تعداد کرسی های نصر با فتح ، بسیار کم است ولی با توجه به پتانسیل هایی که در اختیار این ائتلاف بود ، این نوعی شکست است.


6⃣ شکست فاحش امریکا : در میان دو طیف اول پیروز در انتخابات ، گرایش شدید ضد امریکایی وجود دارد. پس از این دو ، نصر در پله سوم قرار دارد که هرچند روابط حسنه ای با واشنگتن برقرار کرده ولی همزمان ، با تهران نیز از در دوستی در آمده است. لازم به ذکر است که منتظر الزیدی ، خبرنگاری که به سوی بوش کفش پرتاب کرد و به همین جرم ، سه سال به زندان افتاد ، یکی از نامزدهای لیست سائرون در حوزه بغداد بود. شخص مقتدی صدر هم ، جنگ مسلحانه علیه امریکا طی سال های 2005 تا 2009 ، را در پرونده خود دارد. صدر همواره تاکید داشت که امریکایی ها اشغالگرند و باید اخراج شوند. در آخرین مواضع ضد امریکایی ، در واکنش به حمله موشکی واشنگتن علیه دولت سوریه ، دستور برپایی راهپیمایی میلیونی برای "پایان دادن به اشغالگری امریکا" ، را صادر کرد و خطاب به مردم سوریه گفت که نگذارند امریکا همچون عراق ، کشورشان را نابود کند. همچنین ، انتشار تصاویر حضور داگلاس سلیمان ، سفیر امریکا در پای صندوق رای هتل الرشید (محل رای گیری از مسئولین اصلی عراق) ، در شبکه های اجتماعی با واکنش منفی شدید مواجه شد. از این رو ، می توان گفت ، نتایج انتخابات نشان دهنده شکست قطعی امریکاست.


7⃣ شعارهای تند ضد فساد ، عامل اصلی پیروزی سائرون : مشارکت پایین در انتخابات ، به احتمال زیاد ناشی از نا امیدی مردم به فرایند های سیاسی موجود بوده است. بنابراین ، شعارهای تند ضد فساد ، کلید اصلی پیروزی جریان صدر بوده است. یکی از شعارهای سائرون این بود : « حقوقتان را از حلقومشان بیرون می کشیم ». قحطان الجبوری ، از بزرگان سائرون در همین رابطه به الشرق الاوسط گفته که اولین عامل پیروزی صدری ها ، مبارزه با فساد بوده است. این که در نجف ، یک کاندیدای کمونیست رای بیاورد ، موید اولویت یافتن شعارهای غیر مذهبی (و نه لزوما ضد مذهبی) در میان حداقل بخشی از مردم عراق است.


8⃣ کارگر افتادن دیپلماسی حمایتگرایانه عربستان در میسان ، المثنی و واسط و ناکامی آن در بصره : استان بصره ، مهم ترین استان شیعه نشین عراق است که عربستان کوشیده بود با کمک مالی رساندن به جریان صدر و بازسازی آن به واسطه صدر گرایان ، محبوبیتش را بالا ببرد. با این حال ، تنها در استان های نسبتا کم جمعیت و محرومی همچون واسط و میسان این حربه کارگر افتاد ولی در بصره ، فتح جایگاه اول را کسب کرد. لازم به یادآوری است که بسیاری از تحلیلگران با اشاره به استقبال عراقی ها از بازی دوستانه فوتبال میان تیم کشورشان و عربستان در افتتاحیه ورزشگاه پیشرفته بصره ، چنین استنباط می کردند ، رای فتح اول نباشد.


9⃣ برتری سائرون و فتح همیشگی نخواهد بود : تجربه های پیشین انتخابات عراق ، نشان می دهد که دیدگاه سیاسی مردم این کشور ، بسیار نوسان دارد. علاوی در سال 2010 ، جایگاه اول را داشت ولی در سال 2018 ، با کمی اغماض ، در قعر جدول جای گرفته است. دولت قانون ، 4 سال پیش ، اول بود اکنون از تازه واردها شکست خورده است. بر این اساس ، نباید با اول شدن سائرون ، در سطح استراتژیک ، عراق را به دور از ایران دید زیرا به احتمال قوی ، دور بعدی انتخابات ، این ائتلاف صدر نشین نخواهد بود.


0⃣1⃣ گام بلند جلب اعتماد سنی ها از سوی شیعیان : علی المنداوی ، تحلیلگر ارشد اندیشکده عراقی البیان می گوید : 18 کرسی از استان های سنی نشین ، به شیعیان رسیده است. این امر در تاریخ عراق بی سابقه است. البته ، بخشی از این واقعیت متاثر از سیستم سانت لیگوی حاکم و ترکیبی بودن ساختار ائتلاف هاست اما به صورت کلی ، باز هم ، اعتماد بخش بزرگی از جامعه سنی به سوی شیعیان جلب شده است. در این بین ، فتح بسیار خوش درخشیده است. این ائتلاف در استان های صلاح الدین و دیالی ، دوم ، در کرکوک و نینوی پنجم ، شده است. این امر ، موید افزایش استفبال از لیست های عمدتا شیعی است که بیش از همه در خصوص فتح دیده به چشم می خورد.


1⃣1⃣ فتح ، تنها ائتلاف شهره به نزدیکی به ایران نیست : برخی چنین تحلیل می کنند که گویی تنها ائتلاف حامی ایران عراق ، فتح بوده در حالی که گروه های دیگری همچون حرکت اراده به رهبری حنان فتلاوی ، حرکت بابلیون و دولت قانون به مدیریت نوری المالکی هم گرایشات محور مقاومتی بالایی دارند. حرکت اراده در 5 استان ، جزو 10 ائتلاف برتر بوده اند.


2⃣1⃣ برای تشکیل دولت ، همپیمانی حتی 3 ائتلاف هم جوابگو نخواهد بود : از آن جا که برای تشکیل دولت ، باید ، اکثریت پارلمان به آن دولت رای بدهند ، با توجه به سرشکن شدن آرا ، حتی اگر سه ائتلاف اول هم با یکدیگر همپیمان شوند ، باز هم به نتیجه نخواهند رسید. طیفی موفق به تشکیل دولت خواهد شد که توانایی اقناع اکثریت احزاب موجود را داشته باشد.

علی شمس آبادی